साक्षरता एक आधारभूत मानव अधिकार हो र यो व्यक्तिगत, सामाजिक र आर्थिक विकासको महत्वपूर्ण आधारशिला हो। यसले नागरिकको जीवनस्तरमा सुधार ल्याउनुका साथै राष्ट्रिय विकासमा पनि प्रत्यक्ष योगदान पुर्याउँछ। यस खण्डमा पोखरा महानगरपालिकाको विभिन्न वडाहरूमा नागरिकहरूको साक्षरताको अवस्थाको विश्लेषण प्रस्तुत गरिएको छ।
पोखरा महानगरपालिकामा कुल ५२१,१८० जनसंख्यामध्ये८६.४२% अर्थात् ४५०,४१३जनाले पढ्न र लेख्न जान्दछन्, ०.४६% अर्थात् २,३७५ जनाले पढ्न मात्र जान्दछन्, र१३.१२% अर्थात् ६८,३९२जना निरक्षर रहेका छन्।
पोखरा महानगरपालिकामा साक्षरताको अवस्थाको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:
कुल जनसंख्या: ५२१,१८०
| क्र.सं. | साक्षरताको अवस्था | जनसंख्या | प्रतिशत |
|---|---|---|---|
| १ | पढ्न र लेख्न जान्ने | ४५०,४१३ | ८६.४२% |
| २ | पढ्न मात्र जान्ने | २,३७५ | ०.४६% |
| ३ | निरक्षर | ६८,३९२ | १३.१२% |
| जम्मा | ५२१,१८० | १००.००% | |
वडा अनुसार विभिन्न साक्षरताको अवस्थाको वितरण
विभिन्न वडाहरूमा साक्षर र निरक्षर जनसंख्याको तुलना
वडा अनुसार साक्षरताको विस्तृत विश्लेषण
| वडा नं. | जम्मा जनसंख्या | पढ्न र लेख्न जान्ने | पढ्न मात्र जान्ने | निरक्षर | साक्षरता दर |
|---|---|---|---|---|---|
| वडा २ | १०,२६४ | ९,२८५ (९०.४६%) | ९४ (०.९२%) | ८८५ (८.६२%) | ९१.३८% |
| वडा ६ | १४,३९२ | १३,०७७ (९०.८६%) | ३१ (०.२२%) | १,२८४ (८.९२%) | ९१.०८% |
| वडा १ | १३,५५९ | १२,२११ (९०.०६%) | १२५ (०.९२%) | १,२२३ (९.०२%) | ९०.९८% |
| वडा ५ | २२,६६० | २०,३०६ (८९.६१%) | ४४ (०.१९%) | २,३१० (१०.१९%) | ८९.८१% |
| वडा ४ | ९,१६४ | ८,१९५ (८९.४३%) | २९ (०.३२%) | ९४० (१०.२६%) | ८९.७४% |
| वडा २५ | १८,२२४ | १६,२६४ (८९.२४%) | ६२ (०.३४%) | १,८९८ (१०.४१%) | ८९.५९% |
| वडा ३ | ८,१८१ | ७,१४३ (८७.३१%) | १६८ (२.०५%) | ८७० (१०.६३%) | ८९.३७% |
| वडा ११ | १७,७७४ | १५,८४३ (८९.१४%) | ३५ (०.२०%) | १,८९६ (१०.६७%) | ८९.३३% |
| वडा ८ | २४,७९५ | २२,०१४ (८८.७८%) | ३५ (०.१४%) | २,७४६ (११.०७%) | ८८.९३% |
| वडा ३० | १७,१६१ | १५,१७८ (८८.४४%) | ५८ (०.३४%) | १,९२५ (११.२२%) | ८८.७८% |
| वडा १५ | २५,३१४ | २२,३६३ (८८.३४%) | ९४ (०.३७%) | २,८५७ (११.२९%) | ८८.७१% |
| वडा १० | १७,६४९ | १५,३२० (८६.८०%) | २८६ (१.६२%) | २,०४३ (११.५८%) | ८८.४२% |
| वडा १७ | ४७,३०४ | ४१,७१६ (८८.१९%) | ९३ (०.२०%) | ५,४९५ (११.६२%) | ८८.३८% |
| वडा १४ | ३२,६८९ | २८,६६२ (८७.६८%) | ७२ (०.२२%) | ३,९५५ (१२.१०%) | ८७.९०% |
| वडा १२ | १२,७७५ | १०,९२४ (८५.५१%) | १५७ (१.२३%) | १,६९४ (१३.२६%) | ८६.७४% |
| वडा २७ | १६,४२४ | १४,१३५ (८६.०६%) | ६६ (०.४०%) | २,२२३ (१३.५४%) | ८६.४६% |
| वडा २९ | १६,६०० | १४,३०० (८६.१४%) | २२ (०.१३%) | २,२७८ (१३.७२%) | ८६.२८% |
| वडा १३ | २२,९११ | १९,७१८ (८६.०६%) | ३२ (०.१४%) | ३,१६१ (१३.८०%) | ८६.२०% |
| वडा १६ | २४,८०४ | २१,१४७ (८५.२६%) | ३९ (०.१६%) | ३,६१८ (१४.५९%) | ८५.४१% |
| वडा ७ | १६,३४३ | १३,८३५ (८४.६५%) | १०९ (०.६७%) | २,३९९ (१४.६८%) | ८५.३२% |
| वडा १९ | १४,०६० | ११,८९३ (८४.५९%) | ६१ (०.४३%) | २,१०६ (१४.९८%) | ८५.०२% |
| वडा ९ | १५,८६३ | १३,३७४ (८४.३१%) | ९१ (०.५७%) | २,३९८ (१५.१२%) | ८४.८८% |
| वडा २६ | १६,८७९ | १४,०४७ (८३.२२%) | १७५ (१.०४%) | २,६५७ (१५.७४%) | ८४.२६% |
| वडा २२ | ८,१६७ | ६,८३४ (८३.६८%) | ३८ (०.४७%) | १,२९५ (१५.८६%) | ८४.१४% |
| वडा ३२ | १४,९४७ | १२,४३९ (८३.२२%) | ११२ (०.७५%) | २,३९६ (१६.०३%) | ८३.९७% |
| वडा ३३ | १२,५६९ | १०,४२० (८२.९०%) | ३३ (०.२६%) | २,११६ (१६.८४%) | ८३.१६% |
| वडा २१ | ९,००७ | ७,४३५ (८२.५५%) | २० (०.२२%) | १,५५२ (१७.२३%) | ८२.७७% |
| वडा १८ | १३,६७९ | ११,२७२ (८२.४०%) | २५ (०.१८%) | २,३८२ (१७.४१%) | ८२.५९% |
| वडा ३१ | ८,७८२ | ७,१३१ (८१.२०%) | २९ (०.३३%) | १,६२२ (१८.४७%) | ८१.५३% |
| वडा २० | ३,९१६ | ३,०३७ (७७.५५%) | २६ (०.६६%) | ८५३ (२१.७८%) | ७८.२२% |
| वडा २३ | ४,३६० | ३,३६१ (७७.०९%) | १८ (०.४१%) | ९८१ (२२.५०%) | ७७.५०% |
| वडा २४ | ५,९३० | ४,५५४ (७६.८०%) | ४० (०.६७%) | १,३३६ (२२.५३%) | ७७.४७% |
| वडा २८ | ४,०३४ | २,९८० (७३.८७%) | ५६ (१.३९%) | ९९८ (२४.७४%) | ७५.२६% |
| पालिका जम्मा | ५२१,१८० | ४५०,४१३ (८६.४२%) | २,३७५ (०.४६%) | ६८,३९२ (१३.१२%) | ८६.८८% |
कुल जनसंख्या: १३,५५९
कुल जनसंख्या: १०,२६४
कुल जनसंख्या: ८,१८१
कुल जनसंख्या: ९,१६४
कुल जनसंख्या: २२,६६०
कुल जनसंख्या: १४,३९२
कुल जनसंख्या: १६,३४३
कुल जनसंख्या: २४,७९५
कुल जनसंख्या: १५,८६३
कुल जनसंख्या: १७,६४९
कुल जनसंख्या: १७,७७४
कुल जनसंख्या: १२,७७५
कुल जनसंख्या: २२,९११
कुल जनसंख्या: ३२,६८९
कुल जनसंख्या: २५,३१४
कुल जनसंख्या: २४,८०४
कुल जनसंख्या: ४७,३०४
कुल जनसंख्या: १३,६७९
कुल जनसंख्या: १४,०६०
कुल जनसंख्या: ३,९१६
कुल जनसंख्या: ९,००७
कुल जनसंख्या: ८,१६७
कुल जनसंख्या: ४,३६०
कुल जनसंख्या: ५,९३०
कुल जनसंख्या: १८,२२४
कुल जनसंख्या: १६,८७९
कुल जनसंख्या: १६,४२४
कुल जनसंख्या: ४,०३४
कुल जनसंख्या: १६,६००
कुल जनसंख्या: १७,१६१
कुल जनसंख्या: ८,७८२
कुल जनसंख्या: १४,९४७
कुल जनसंख्या: १२,५६९
पोखरा महानगरपालिकामा साक्षरताको अवस्थाको विश्लेषण गर्दा, समग्रमा८६.८८% जनसंख्या साक्षर रहेका छन्, जसमध्ये ८६.४२% ले पढ्न र लेख्न जान्दछन्। वडागत रूपमा हेर्दा वडा नं. २ मा सबैभन्दा राम्रो साक्षरता दर ९१.३८% रहेको छ।
८६.४२%
४५०,४१३ जना(450,413 people)
०.४६%
२,३७५ जना(2,375 people)
१३.१२%
६८,३९२ जना(68,392 people)
वडा २
साक्षरता दर: ९१.३८%91.38% literacy rate
वडा २८
निरक्षर दर: २४.७४%24.74% illiteracy rate
यस वडामा ९९८ जना (कुल ४,०३४ मध्ये) निरक्षर छन्। साक्षरता अभियानको लागि यस वडामा विशेष कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्ने देखिन्छ।
उच्च स्तर
•सूचकाङ्क विवरण: साक्षरताको यो सूचकाङ्क पढ्न लेख्न जान्ने, पढ्न मात्र जान्ने, र निरक्षर जनसंख्याको भारित औसतमा आधारित छ।
•व्याख्या: ८६.७अंकले उच्च स्तरको साक्षरता दर्शाउँछ। यसमा सुधारका लागि साक्षरता अभियान तथा शिक्षा विस्तारका कार्यक्रमहरू आवश्यक छन्।
पोखरा महानगरपालिकामा साक्षरताको अवस्थाको तथ्याङ्क विश्लेषणबाट निम्न रणनीतिहरू अवलम्बन गर्न सकिन्छ:
यसरी पोखरा महानगरपालिकामा साक्षरताको अवस्थाको विश्लेषणले पालिकामा शैक्षिक विकासको अवस्था र भविष्यको शैक्षिक नीति निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ। यसका लागि वडागत विशेषताहरूलाई ध्यानमा राखी शिक्षा क्षेत्रको विस्तारका कार्यक्रमहरू तर्जुमा गर्नु आवश्यक देखिन्छ।