खाना पकाउने इन्धनको प्रयोगको अवस्था - पोखरा महानगरपालिका (Cooking Fuel Usage - Pokhara Metropolitan City)

पोखरा महानगरपालिकामा खाना पकाउने इन्धनको प्रयोगको अवस्था

परिचय

खाना पकाउने इन्धनको प्रयोग एक महत्वपूर्ण भौतिक सूचक हो जसले समुदायको जीवनस्तर, वातावरणीय स्वास्थ्य र स्वच्छ ऊर्जामा पहुँचको अवस्थालाई दर्शाउँछ। खाना पकाउनको लागि प्रयोग गरिने इन्धनको प्रकारले स्वास्थ्यमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्नुका साथै वातावरणीय दिगोपना र आर्थिक-सामाजिक अवस्थाको पनि संकेत गर्दछ। यस खण्डमा पोखरा महानगरपालिकाको विभिन्न वडाहरूमा प्रयोग हुने खाना पकाउने इन्धनको विस्तृत विश्लेषण प्रस्तुत गरिएको छ।

पोखरा महानगरपालिकामा कुल १४३,०६८ घरधुरी मध्ये९२.६८% घरधुरीले एल.पी. ग्याँस,६.८२% घरधुरीले दाउरा/काठ/कोइला, र०.११% घरधुरीले गोबर ग्याँसको प्रयोग गर्दछन्।

खाना पकाउने इन्धनको वितरण

पोखरा महानगरपालिकामा खाना पकाउने इन्धनको प्रयोगको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:

खाना पकाउने इन्धन अनुसार वितरण

कुल घरधुरी: १४३,०६८

पाई चार्ट

तालिका

क्र.सं.खाना पकाउने इन्धनको प्रकारघरधुरीप्रतिशत
दाउरा/काठ/कोइला९,७५८६.८२%
एल.पी. ग्याँस१३२,५९५९२.६८%
मट्टितेल१२३०.०९%
विद्युत३३२०.२३%
गोबर ग्याँस१६२०.११%
गोबर/गुँइठा२१०.०१%
अन्य७७०.०५%
जम्मा१४३,०६८१००.००%

खाना पकाउने इन्धनको वितरण

दाउरा/काठ/कोइला६.८२%
एल.पी. ग्याँस९२.६८%
मट्टितेल०.०९%
विद्युत०.२३%
गोबर ग्याँस०.११%
गोबर/गुँइठा०.०१%
अन्य०.०५%

वडा अनुसार खाना पकाउने इन्धनको प्रयोग

वडा अनुसार विभिन्न प्रकारको खाना पकाउने इन्धनको वितरण

वडागत स्वच्छ इन्धन प्रयोग

विभिन्न वडाहरूमा स्वच्छ इन्धन (एल.पी. ग्याँस, विद्युत, बायोग्यास) प्रयोग गर्ने घरधुरीको तुलना

वडागत खाना पकाउने इन्धनको विश्लेषण

वडा अनुसार खाना पकाउने इन्धनको प्रयोगको विस्तृत विश्लेषण

वडा नं.जम्मा घरधुरीदाउरा/काठ/कोइलाएल.पी. ग्याँसमट्टितेलविद्युतगोबर ग्याँसगोबर/गुँइठाअन्य
वडा ३,८८५२८
(०.७२%)
३,८५२
(९९.१५%)
(०.००%)
(०.०८%)
(०.००%)
(०.००%)
(०.०५%)
वडा २,६१३
(०.३१%)
२,५९९
(९९.४६%)
(०.०४%)
(०.१५%)
(०.००%)
(०.००%)
(०.०४%)
वडा ३,०३६
(०.२०%)
३,०२०
(९९.४७%)
(०.१६%)
(०.१०%)
(०.००%)
(०.००%)
(०.०७%)
वडा २,५४९२०
(०.७८%)
२,५२४
(९९.०२%)
(०.०४%)
(०.००%)
(०.००%)
(०.००%)
(०.१६%)
वडा ६,२१९१६
(०.२६%)
६,१९०
(९९.५३%)
(०.०३%)
११
(०.१८%)
(०.००%)
(०.००%)
(०.००%)
वडा ४,०२६
(०.१७%)
३,९८९
(९९.०८%)
(०.०५%)
२४
(०.६०%)
(०.०२%)
(०.०२%)
(०.०५%)
वडा ४,३७७२८
(०.६४%)
४,३२८
(९८.८८%)
(०.०९%)
१०
(०.२३%)
(०.०२%)
(०.००%)
(०.१४%)
वडा ६,९६०१०
(०.१४%)
६,९३६
(९९.६६%)
(०.०४%)
(०.१०%)
(०.००%)
(०.००%)
(०.०६%)
वडा ४,४५२११
(०.२५%)
४,४२०
(९९.२८%)
(०.०७%)
१२
(०.२७%)
(०.०२%)
(०.००%)
(०.११%)
वडा १०५,०१४
(०.१४%)
४,९८८
(९९.४८%)
(०.०६%)
(०.१६%)
(०.०८%)
(०.००%)
(०.०८%)
वडा ११४,९०१५३
(१.०८%)
४,८२१
(९८.३७%)
१०
(०.२०%)
(०.१४%)
(०.१०%)
(०.०२%)
(०.०८%)
वडा १२३,५४०२१
(०.५९%)
३,४९५
(९८.७३%)
(०.१४%)
१०
(०.२८%)
(०.०६%)
(०.०३%)
(०.१७%)
वडा १३६,१०९४४५
(७.२८%)
५,६४२
(९२.३६%)
(०.००%)
१६
(०.२६%)
(०.०७%)
(०.०३%)
(०.००%)
वडा १४८,७९१७८
(०.८९%)
८,६६५
(९८.५७%)
(०.०५%)
२६
(०.३०%)
(०.१०%)
(०.०२%)
(०.०८%)
वडा १५६,७९८९०
(१.३२%)
६,६८४
(९८.३२%)
(०.१०%)
१२
(०.१८%)
(०.०१%)
(०.०१%)
(०.०४%)
वडा १६६,८१५६७०
(९.८३%)
६,११५
(८९.७३%)
(०.०७%)
१४
(०.२१%)
(०.१३%)
(०.०१%)
(०.०१%)
वडा १७१२,८१५३३
(०.२६%)
१२,७५९
(९९.५६%)
(०.०२%)
१७
(०.१३%)
(०.०२%)
(०.००%)
(०.००%)
वडा १८३,६०६७५६
(२०.९७%)
२,८३९
(७८.७३%)
(०.००%)
(०.१९%)
(०.०३%)
(०.००%)
(०.०८%)
वडा १९३,८५९४३६
(११.३०%)
३,३९३
(८७.९२%)
(०.०८%)
१६
(०.४१%)
(०.१८%)
(०.०५%)
(०.०५%)
वडा २०१,०९६३३५
(३०.५७%)
७५२
(६८.६१%)
(०.०९%)
(०.१८%)
(०.४६%)
(०.००%)
(०.०९%)
वडा २१२,५२६१,४७२
(५८.२७%)
१,०३९
(४१.१३%)
(०.०४%)
(०.२४%)
(०.१६%)
(०.०४%)
(०.१२%)
वडा २२२,११६५८६
(२७.६९%)
१,५२८
(७२.२१%)
(०.०५%)
(०.०५%)
(०.००%)
(०.००%)
(०.००%)
वडा २३१,१९१६६७
(५६.००%)
५१७
(४३.४१%)
(०.००%)
(०.१७%)
(०.४२%)
(०.००%)
(०.००%)
वडा २४१,६५७९९८
(६०.२३%)
६२२
(३७.५४%)
(०.०६%)
(०.४८%)
२५
(१.५१%)
(०.०६%)
(०.१२%)
वडा २५४,९०२२६७
(५.४५%)
४,५९२
(९३.६८%)
(०.०८%)
३६
(०.७३%)
(०.०२%)
(०.०२%)
(०.०२%)
वडा २६४,६७३२२८
(४.८८%)
४,३९३
(९४.०१%)
२२
(०.४७%)
१७
(०.३६%)
(०.१५%)
(०.००%)
(०.१३%)
वडा २७४,५६२२०८
(४.५६%)
४,३२६
(९४.८३%)
(०.१८%)
(०.१८%)
(०.१५%)
(०.०२%)
(०.०९%)
वडा २८१,१७७५८३
(४९.५३%)
५८४
(४९.६२%)
(०.२५%)
(०.१७%)
(०.३४%)
(०.०८%)
(०.००%)
वडा २९४,५२८८६
(१.९०%)
४,४१८
(९७.५७%)
(०.११%)
१४
(०.३१%)
(०.११%)
(०.००%)
(०.००%)
वडा ३०४,५१०८७
(१.९३%)
४,३७८
(९७.०७%)
(०.११%)
१३
(०.२९%)
२४
(०.५३%)
(०.००%)
(०.०७%)
वडा ३१२,४२४६००
(२४.७५%)
१,७९४
(७४.०१%)
(०.१७%)
(०.३३%)
१३
(०.५४%)
(०.२१%)
(०.००%)
वडा ३२४,०९०२१६
(५.२८%)
३,८५५
(९४.२५%)
(०.१५%)
(०.१७%)
(०.१२%)
(०.००%)
(०.०२%)
वडा ३३३,२५१७०२
(२१.५९%)
२,५३८
(७८.०७%)
(०.०३%)
(०.०३%)
(०.२८%)
(०.००%)
(०.००%)
पालिका जम्मा१४३,०६८९,७५८
(६.८२%)
१३२,५९५
(९२.६८%)
१२३
(०.०९%)
३३२
(०.२३%)
१६२
(०.११%)
२१
(०.०१%)
७७
(०.०५%)

वडागत खाना पकाउने इन्धनको वितरण

वडा १

कुल घरधुरी: ३,८८५

दाउरा/काठ/कोइला०.७%
एल.पी. ग्याँस९९.२%
विद्युत०.१%
अन्य०.१%

वडा २

कुल घरधुरी: २,६१३

दाउरा/काठ/कोइला०.३%
एल.पी. ग्याँस९९.५%
मट्टितेल०.०%
विद्युत०.२%
अन्य०.०%

वडा ३

कुल घरधुरी: ३,०३६

दाउरा/काठ/कोइला०.२%
एल.पी. ग्याँस९९.५%
मट्टितेल०.२%
विद्युत०.१%
अन्य०.१%

वडा ४

कुल घरधुरी: २,५४९

दाउरा/काठ/कोइला०.८%
एल.पी. ग्याँस९९.०%
मट्टितेल०.०%
अन्य०.२%

वडा ५

कुल घरधुरी: ६,२१९

दाउरा/काठ/कोइला०.३%
एल.पी. ग्याँस९९.५%
मट्टितेल०.०%
विद्युत०.२%

वडा ६

कुल घरधुरी: ४,०२६

दाउरा/काठ/कोइला०.२%
एल.पी. ग्याँस९९.१%
मट्टितेल०.०%
विद्युत०.६%
गोबर ग्याँस०.०%
गोबर/गुँइठा०.०%
अन्य०.०%

वडा ७

कुल घरधुरी: ४,३७७

दाउरा/काठ/कोइला०.६%
एल.पी. ग्याँस९८.९%
मट्टितेल०.१%
विद्युत०.२%
गोबर ग्याँस०.०%
अन्य०.१%

वडा ८

कुल घरधुरी: ६,९६०

दाउरा/काठ/कोइला०.१%
एल.पी. ग्याँस९९.७%
मट्टितेल०.०%
विद्युत०.१%
अन्य०.१%

वडा ९

कुल घरधुरी: ४,४५२

दाउरा/काठ/कोइला०.२%
एल.पी. ग्याँस९९.३%
मट्टितेल०.१%
विद्युत०.३%
गोबर ग्याँस०.०%
अन्य०.१%

वडा १०

कुल घरधुरी: ५,०१४

दाउरा/काठ/कोइला०.१%
एल.पी. ग्याँस९९.५%
मट्टितेल०.१%
विद्युत०.२%
गोबर ग्याँस०.१%
अन्य०.१%

वडा ११

कुल घरधुरी: ४,९०१

दाउरा/काठ/कोइला१.१%
एल.पी. ग्याँस९८.४%
मट्टितेल०.२%
विद्युत०.१%
गोबर ग्याँस०.१%
गोबर/गुँइठा०.०%
अन्य०.१%

वडा १२

कुल घरधुरी: ३,५४०

दाउरा/काठ/कोइला०.६%
एल.पी. ग्याँस९८.७%
मट्टितेल०.१%
विद्युत०.३%
गोबर ग्याँस०.१%
गोबर/गुँइठा०.०%
अन्य०.२%

वडा १३

कुल घरधुरी: ६,१०९

दाउरा/काठ/कोइला७.३%
एल.पी. ग्याँस९२.४%
विद्युत०.३%
गोबर ग्याँस०.१%
गोबर/गुँइठा०.०%

वडा १४

कुल घरधुरी: ८,७९१

दाउरा/काठ/कोइला०.९%
एल.पी. ग्याँस९८.६%
मट्टितेल०.०%
विद्युत०.३%
गोबर ग्याँस०.१%
गोबर/गुँइठा०.०%
अन्य०.१%

वडा १५

कुल घरधुरी: ६,७९८

दाउरा/काठ/कोइला१.३%
एल.पी. ग्याँस९८.३%
मट्टितेल०.१%
विद्युत०.२%
गोबर ग्याँस०.०%
गोबर/गुँइठा०.०%
अन्य०.०%

वडा १६

कुल घरधुरी: ६,८१५

दाउरा/काठ/कोइला९.८%
एल.पी. ग्याँस८९.७%
मट्टितेल०.१%
विद्युत०.२%
गोबर ग्याँस०.१%
गोबर/गुँइठा०.०%
अन्य०.०%

वडा १७

कुल घरधुरी: १२,८१५

दाउरा/काठ/कोइला०.३%
एल.पी. ग्याँस९९.६%
मट्टितेल०.०%
विद्युत०.१%
गोबर ग्याँस०.०%

वडा १८

कुल घरधुरी: ३,६०६

दाउरा/काठ/कोइला२१.०%
एल.पी. ग्याँस७८.७%
विद्युत०.२%
गोबर ग्याँस०.०%
अन्य०.१%

वडा १९

कुल घरधुरी: ३,८५९

दाउरा/काठ/कोइला११.३%
एल.पी. ग्याँस८७.९%
मट्टितेल०.१%
विद्युत०.४%
गोबर ग्याँस०.२%
गोबर/गुँइठा०.१%
अन्य०.१%

वडा २०

कुल घरधुरी: १,०९६

दाउरा/काठ/कोइला३०.६%
एल.पी. ग्याँस६८.६%
मट्टितेल०.१%
विद्युत०.२%
गोबर ग्याँस०.५%
अन्य०.१%

वडा २१

कुल घरधुरी: २,५२६

दाउरा/काठ/कोइला५८.३%
एल.पी. ग्याँस४१.१%
मट्टितेल०.०%
विद्युत०.२%
गोबर ग्याँस०.२%
गोबर/गुँइठा०.०%
अन्य०.१%

वडा २२

कुल घरधुरी: २,११६

दाउरा/काठ/कोइला२७.७%
एल.पी. ग्याँस७२.२%
मट्टितेल०.०%
विद्युत०.०%

वडा २३

कुल घरधुरी: १,१९१

दाउरा/काठ/कोइला५६.०%
एल.पी. ग्याँस४३.४%
विद्युत०.२%
गोबर ग्याँस०.४%

वडा २४

कुल घरधुरी: १,६५७

दाउरा/काठ/कोइला६०.२%
एल.पी. ग्याँस३७.५%
मट्टितेल०.१%
विद्युत०.५%
गोबर ग्याँस१.५%
गोबर/गुँइठा०.१%
अन्य०.१%

वडा २५

कुल घरधुरी: ४,९०२

दाउरा/काठ/कोइला५.४%
एल.पी. ग्याँस९३.७%
मट्टितेल०.१%
विद्युत०.७%
गोबर ग्याँस०.०%
गोबर/गुँइठा०.०%
अन्य०.०%

वडा २६

कुल घरधुरी: ४,६७३

दाउरा/काठ/कोइला४.९%
एल.पी. ग्याँस९४.०%
मट्टितेल०.५%
विद्युत०.४%
गोबर ग्याँस०.१%
अन्य०.१%

वडा २७

कुल घरधुरी: ४,५६२

दाउरा/काठ/कोइला४.६%
एल.पी. ग्याँस९४.८%
मट्टितेल०.२%
विद्युत०.२%
गोबर ग्याँस०.२%
गोबर/गुँइठा०.०%
अन्य०.१%

वडा २८

कुल घरधुरी: १,१७७

दाउरा/काठ/कोइला४९.५%
एल.पी. ग्याँस४९.६%
मट्टितेल०.३%
विद्युत०.२%
गोबर ग्याँस०.३%
गोबर/गुँइठा०.१%

वडा २९

कुल घरधुरी: ४,५२८

दाउरा/काठ/कोइला१.९%
एल.पी. ग्याँस९७.६%
मट्टितेल०.१%
विद्युत०.३%
गोबर ग्याँस०.१%

वडा ३०

कुल घरधुरी: ४,५१०

दाउरा/काठ/कोइला१.९%
एल.पी. ग्याँस९७.१%
मट्टितेल०.१%
विद्युत०.३%
गोबर ग्याँस०.५%
अन्य०.१%

वडा ३१

कुल घरधुरी: २,४२४

दाउरा/काठ/कोइला२४.८%
एल.पी. ग्याँस७४.०%
मट्टितेल०.२%
विद्युत०.३%
गोबर ग्याँस०.५%
गोबर/गुँइठा०.२%

वडा ३२

कुल घरधुरी: ४,०९०

दाउरा/काठ/कोइला५.३%
एल.पी. ग्याँस९४.३%
मट्टितेल०.१%
विद्युत०.२%
गोबर ग्याँस०.१%
अन्य०.०%

वडा ३३

कुल घरधुरी: ३,२५१

दाउरा/काठ/कोइला२१.६%
एल.पी. ग्याँस७८.१%
मट्टितेल०.०%
विद्युत०.०%
गोबर ग्याँस०.३%

खाना पकाउने इन्धनको प्रयोगको विश्लेषण

पोखरा महानगरपालिकामा खाना पकाउने इन्धनको प्रयोगको विश्लेषण गर्दा, समग्रमा९३.०२% घरधुरीले स्वच्छ इन्धन (एल.पी. ग्याँस, विद्युत, गोबर ग्याँस) प्रयोग गर्दछन्। वडागत रूपमा हेर्दा वडा नं. मा सबैभन्दा बढी स्वच्छ इन्धन प्रयोग गरिएको छ, जहाँ ९९.७६% घरधुरीहरूले स्वच्छ इन्धन प्रयोग गर्दछन्।

दाउरा/काठ/कोइलाWood/Firewood/Coal

६.८२%

९,७५८ घरधुरी(9,758 households)

एल.पी. ग्याँसLP Gas

९२.६८%

१३२,५९५ घरधुरी(132,595 households)

खाना पकाउने इन्धन प्रयोगको विस्तृत विश्लेषणDetailed Cooking Fuel Usage Analysis of Pokhara

स्वच्छ इन्धन प्रयोगमा अग्रणी वडाWard with Best Clean Fuel Usage in Pokhara Metropolitan City

वडा

स्वच्छ इन्धन प्रयोग: ९९.७६%99.76% clean fuel usage

विशेषताहरू

यस वडामा स्वच्छ इन्धन (एल.पी. ग्याँस, विद्युत, गोबर ग्याँस) को प्रयोग उच्च छ, जुन पालिकाको औसतभन्दा ६.७३% ले बढी छ।

यसले यस वडाको आर्थिक अवस्था राम्रो भएको र आधुनिक इन्धनमा पहुँच बढी भएको संकेत गर्दछ, जसले यहाँको जनताको वातावरणीय स्वास्थ्य र जीवनस्तरमा सकारात्मक प्रभाव पारेको छ।

स्वच्छ इन्धन प्रयोगमा पछाडि परेको वडाWard with Lowest Clean Fuel Usage in Pokhara

वडा २४

स्वच्छ इन्धन प्रयोग: ३९.५३%39.53% clean fuel usage

सुधार आवश्यक

यस वडामा स्वच्छ इन्धनको प्रयोग न्यून छ। अधिकांश घरधुरीहरूले दाउरा/काठ/कोइला जस्ता परम्परागत इन्धन प्रयोग गर्ने गर्दछन्, जसले स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पार्नुका साथै वातावरणीय विनाशमा योगदान पुर्‍याउँछ।

स्वच्छ इन्धन सूचकाङ्क

९४.४

उच्च स्तर

सूचकाङ्क विवरण: स्वच्छ इन्धन सूचकाङ्क विभिन्न इन्धन प्रकारहरूको प्रयोग र तिनीहरूको वातावरणीय प्रभावको भारित औसतमा आधारित छ।

व्याख्या: ९४.४ अंकले उच्च स्वच्छ इन्धन प्रयोग दर्शाउँछ। यसमा सुधारका लागि एल.पी. ग्याँस र विद्युतको पहुँच र प्रयोग बढाउनुपर्ने देखिन्छ।

इन्धन प्रयोग विश्लेषण

स्वच्छ इन्धन प्रयोग
एल.पी. ग्याँस९२.६८%
विद्युत०.२३%
स्वच्छ इन्धनको जम्मा९३.०२%

कुल १३३,०८९ घरधुरीले स्वच्छ इन्धन प्रयोग गर्दछन्

स्वच्छ इन्धन प्रवर्द्धन रणनीति

पोखरा महानगरपालिकामा खाना पकाउने इन्धनको प्रयोगको तथ्याङ्क विश्लेषणबाट निम्न रणनीतिहरू अवलम्बन गर्न सकिन्छ:

१.
स्वच्छ इन्धन सब्सिडी कार्यक्रम: ६.९८% घरधुरीहरूले अझै परम्परागत इन्धन प्रयोग गर्ने हुनाले त्यस्ता घरधुरीहरूलाई एल.पी. ग्याँस, विद्युतीय चुल्हो, वा बायोग्यास जडानमा अनुदान तथा सहुलियत उपलब्ध गराउने।
२.
सुधारिएको चुल्हो कार्यक्रम विस्तार: वडा नं. २४ मा स्वच्छ इन्धनको प्रयोग अत्यन्त न्यून भएकोले त्यस क्षेत्रमा सुधारिएको चुल्हो वितरण र प्रशिक्षण कार्यक्रम संचालन गर्ने।
३.
बायोग्यास प्रवर्द्धन: पशुपालन गर्ने घरधुरीहरूमा बायोग्यास प्लान्ट जडान गर्न प्राविधिक र आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराई स्वच्छ इन्धनको प्रयोगलाई बढावा दिने।
४.
विद्युतीय चुल्हो प्रवर्द्धन: विद्युत पहुँच भएका तर अझै परम्परागत इन्धन प्रयोग गर्ने घरधुरीहरूमा विद्युतीय चुल्हो प्रयोगको लाभ, सुरक्षित प्रयोग विधि र महत्व बारे जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने।
५.
नवीकरणीय ऊर्जा प्रवर्द्धन: सौर्य ऊर्जा, वायु ऊर्जा आदि नवीकरणीय स्रोतहरूको विकास र विस्तारमा लगानी बढाई स्थानीय स्तरमा विद्युत उत्पादन र वितरण प्रणाली सुदृढ गर्न सहयोग गर्ने।

यसरी पोखरा महानगरपालिकामा खाना पकाउने इन्धनको प्रयोगको विश्लेषणले पालिकामा स्वच्छ र वातावरणमैत्री इन्धनको पहुँच र प्रयोग बढाउनका लागि लक्षित कार्यक्रम संचालन गर्न आवश्यक सूचना उपलब्ध गराउँछ। यसले घरभित्रको वायु प्रदूषण कम गरी महिला तथा बालबालिकाको स्वास्थ्य सुधार, वन विनाश कम गर्ने र समग्र पर्यावरणीय सन्तुलन कायम गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ।