खाद्यान्न बाली पोखरा महानगरपालिकाको प्रमुख कृषि उत्पादनहरू मध्ये एक हो। यसका प्रमुख बालीहरूमा धान, मकै, गहुँ, कोदो, जौ, फापर जस्ता अन्नबाली पर्दछन्। यी खाद्यान्नहरूले पालिकाको खाद्य सुरक्षा र आर्थिक स्थितिमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दछन्।
पोखरा महानगरपालिकाको खाद्यान्न बाली सम्बन्धी तथ्याङ्क अनुसार, यस क्षेत्रमा वार्षिक कुल ३८५३.५९ मेट्रिक टन खाद्यान्न उत्पादन हुन्छ, जसमध्ये सबैभन्दा बढी मकै७२.३% अर्थात् २७८५.११ मेट्रिक टन उत्पादन हुन्छ।
पोखरा महानगरपालिकामा उत्पादित प्रमुख खाद्यान्न बालीहरू र तिनको उत्पादन परिमाण निम्नानुसार रहेको छ:
खाद्यान्न बालीको विश्लेषण गर्दा, पोखरा महानगरपालिकामा उत्पादित कुल खाद्यान्न मध्ये ३०.००% बिक्रीका लागि बजारमा जान्छ, जबकि ७०.००% घरायसी उपभोगमा खर्च हुन्छ। यसबाट वार्षिक रु. १७३.३१ मिलियन आम्दानी हुने अनुमान गरिएको छ।
उत्पादन र बिक्रीको दृष्टिकोणले हेर्दा, अनुमानित ३०% व्यावसायीकरण स्कोर रहेको छ, जसले पालिकाको कृषि क्षेत्रको व्यावसायीकरणको अवस्था देखाउँछ।
कुल उत्पादन: ३८५३.५९ मेट्रिक टन | कुल बिक्री: ११५६.०८ मेट्रिक टन
| क्र.सं. | खाद्यान्न बाली | उत्पादन (मेट्रिक टन) | बिक्री (मेट्रिक टन) | प्रतिशत |
|---|---|---|---|---|
| १ | मकै | २७८५.११ | ८३५.५३ | ७२.२७% |
| २ | कोदो | ९१९.३२ | २७५.८० | २३.८६% |
| ३ | गहुँ | १२५.६३ | ३७.६९ | ३.२६% |
| ४ | जौ | १५.०७ | ४.५२ | ०.३९% |
| ५ | फापर | ८.४६ | २.५४ | ०.२२% |
| जम्मा | ३८५३.५९ | ११५६.०८ | १००.००% | |
व्यावसायीकरण स्कोर ३०% (न्यून व्यावसायीकरण स्तर)
नोट: व्यावसायीकरण स्कोर कुल उत्पादनको तुलनामा बिक्री अनुपातमा आधारित छ।
उत्पादन, बिक्री र आन्तरिक उपभोगको अनुपात
बजारमा बिक्री भएको खाद्यान्न बाली
स्थानीय उपभोगमा प्रयोग भएको खाद्यान्न
विभिन्न खाद्यान्न बालीको बिक्रीबाट प्राप्त आम्दानी
| क्र.सं. | खाद्यान्न बाली | आम्दानी (रु.) | प्रतिशत |
|---|---|---|---|
| १ | मकै | १०५,८३४,१८० | ६१.०७% |
| २ | कोदो | ५९,७५५,६७० | ३४.४८% |
| ३ | गहुँ | ६,५३२,८६४ | ३.७७% |
| ४ | जौ | ७२३,४८४.८ | ०.४२% |
| ५ | फापर | ४६५,५२० | ०.२७% |
| जम्मा | १७३,३११,७१८.८ | १००.००% | |
पछिल्लो ५ वर्षको खाद्यान्न बाली उत्पादन प्रवृत्ति (अनुमानित)
नोट: यो प्रवृत्ति विश्लेषण अनुमानित तथ्याङ्कमा आधारित छ। वास्तविक तथ्याङ्क फरक हुन सक्नेछ।
३८५३.५९
मेट्रिक टन
११५६.०८
मेट्रिक टन
रु. १७३.३१ मिलियन
बिक्रीबाट प्राप्त राजस्व
३०%
बिक्री/उत्पादन अनुपात
पोखरा महानगरपालिकामा खाद्यान्न बालीको उत्पादनले खाद्य सुरक्षामा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ। कुल ३८५३.५९ मेट्रिक टन खाद्यान्न उत्पादन मध्ये २६९७.५१मेट्रिक टन स्थानीय उपभोगमा प्रयोग हुन्छ, जसले पालिकाको खाद्य आत्मनिर्भरतामा सहयोग गर्दछ।
पोखरा महानगरपालिकाको प्रमुख खाद्यान्न बालीको उत्पादकत्व र बजारीकरणको विश्लेषण गर्दा मकै सबैभन्दा प्रभावकारी खाद्यान्न बाली रहेको देखिन्छ, जसले कुल खाद्यान्न उत्पादनको ७२.२७% हिस्सा ओगटेको छ।
३८५३.५९
मेट्रिक टन
३०.००%
बिक्री/उत्पादन अनुपात
रु. १७३.३१
मिलियन रुपैयाँमा
मकै
७२.२७% (२७८५.११ मेट्रिक टन)
उत्पादन र बिक्री अनुपातको आधारमा
फापर
३०.०२%
रु. १४९.९१
बिक्री मूल्यको आधारमा
पोखरा महानगरपालिकाको खाद्यान्न बालीको अवस्थाको विश्लेषणबाट निम्न निष्कर्ष र सिफारिसहरू गर्न सकिन्छ:
पोखरा महानगरपालिकामा खाद्यान्न बालीको वर्तमान अवस्थाले अझै पनि कृषि क्षेत्रमा सुधार गर्नुपर्ने आवश्यकता देखाउँछ। उत्पादकत्व वृद्धि, मूल्य श्रृंखला विकास, व्यावसायीकरण र आधुनिकीकरण मार्फत खाद्य सुरक्षा र आर्थिक समृद्धि हासिल गर्न सकिनेछ।