तरकारी पोखरा महानगरपालिकाको महत्त्वपूर्ण कृषि उत्पादन हो। यस क्षेत्रमा आलु, काउली, बन्दा, गोलभेडा, मूला, र अन्य विभिन्न प्रकारका तरकारीहरू उत्पादन गरिन्छ। यी तरकारीहरूले पालिकाको पोषण सुरक्षा र आर्थिक स्थितिमा उल्लेखनीय योगदान पुर्याउँछन्।
पोखरा महानगरपालिकाको तरकारी सम्बन्धी तथ्याङ्क अनुसार, यस क्षेत्रमा वार्षिक कुल २७१९१.९३ मेट्रिक टन तरकारी उत्पादन हुन्छ, जसमध्ये सबैभन्दा बढी आलु५४.१% अर्थात् १४७१२.१० मेट्रिक टन उत्पादन हुन्छ।
पोखरा महानगरपालिकामा उत्पादित प्रमुख तरकारीहरू र तिनको उत्पादन परिमाण निम्नानुसार रहेको छ:
तरकारी उत्पादनको विश्लेषण गर्दा, पोखरा महानगरपालिकामा उत्पादित कुल तरकारी मध्ये ३०.००% बिक्रीका लागि बजारमा जान्छ, जबकि ७०.००% घरायसी उपभोगमा खर्च हुन्छ। यसबाट वार्षिक रु. ७३३२८०.६६ हजार आम्दानी हुने अनुमान गरिएको छ।
उत्पादन र बिक्रीको दृष्टिकोणले हेर्दा, अनुमानित ३०% व्यावसायीकरण स्कोर रहेको छ, जसले पालिकाको तरकारी उत्पादनको व्यावसायीकरणको अवस्था देखाउँछ।
तरकारी बालीको प्रकार अनुसार उत्पादन वितरण र मुख्य तथ्यहरू
व्यावसायीकरण स्कोर ३०% (न्यून व्यावसायीकरण स्तर)
तरकारी बालीको प्रकार अनुसार बिक्री र आम्दानी वितरण
| तरकारी प्रकार | बिक्री (मे.ट.) | आम्दानी (रु.) |
|---|---|---|
| आलु | ४४१३.६३ | ३६७,८०२,५०० |
| गोलभेडा / टमाटर | १७४३.४२ | १७४,३४२,३०० |
| काउली | ५५१.९९ | ६४,३९८,९५० |
| काक्रो | ५६८.८८ | ४७,४०७,००० |
| भेडे खुर्सानी | १७७.७७ | २३,७०२,८८० |
| बन्दा | २६९.८५ | १७,९८९,७८० |
| करेला | १२४.५७ | १४,५३३,०५० |
| घिरौला | १०४.५६ | ६,९७०,८०० |
| रायोको साग | ५९.८० | ३,९८६,३४० |
| घिउ सिमी | २०.५३ | ३,०७९,७९१ |
| मुला | ३७.४६ | १,८७२,९३० |
| च्याउ | ५.०१ | १,३३४,९६० |
| फर्सी | २१.६० | १,२९५,९६४ |
| लौका | २४.९९ | १,२४९,७०७ |
| भिण्डी /रामतोरिया | ७.२४ | ८४५,११० |
| भण्टा/भ्यान्टा | ६.५६ | ६५६,३७० |
| अन्य तरकारी बाली | ६.८१ | ५६७,९०० |
| स्कुस | २.६० | ३०३,७६५ |
| गाँजर | २.६८ | २२३,१२५ |
| पालुङ्गो साग | १.६८ | १६८,१८० |
| पिडालु | १.७५ | १४५,६४० |
| तरुल | १.४० | १३९,७४० |
| चिचिन्ना | १.४३ | ११९,५२५ |
| चम्सुरको साग | ०.९४ | ७८,२२५ |
| राज्मा सिमी | ०.३९ | ६५,२०० |
| बरेला | ०.०१ | ५७० |
| सलगम | ०.०१ | ३६० |
प्रत्येक तरकारी बालीको उत्पादन र बिक्री अनुपातको तुलनात्मक अध्ययन
माथिको चार्टमा हरेक तरकारी बालीको उत्पादन र बिक्री अनुपात देखाइएको छ। हरियो भाग आन्तरिक उपभोग र निलो भाग बिक्री परिमाण हो。
सबैभन्दा बढी बिक्री अनुपात बरेलाको रहेको छ。
तरकारी बालीको उत्पादनमा भएको ऐतिहासिक परिवर्तन र विकास
पछिल्ला वर्षहरूमा आलु उत्पादनमा क्रमिक वृद्धि भएको देखिन्छ。 २०७८ मा ६५.५ मेट्रिक टन उत्पादन भएकोमा २०८० मा बढेर ७६.८ मेट्रिक टन पुगेको छ。
त्यसैगरी, गोलभेडा र काउली उत्पादनमा पनि निरन्तर वृद्धि भएको देखिन्छ। यो तथ्याङ्कले पोखरा महानगरपालिकामा तरकारी बालीको क्षेत्रमा सकारात्मक विकास भइरहेको संकेत गर्दछ。
तरकारी बाली उत्पादनको स्थानीय अर्थतन्त्रमा पारेको प्रभाव
रु. २४४४२७४.५७ हजार
कुल उत्पादनको अनुमानित बजार मूल्य, औसत मूल्य प्रति किलो रु. ८९.८९ को आधारमा
रु. ७३३२८०.६६ हजार
बिक्री भएको तरकारीबाट प्राप्त वास्तविक आम्दानी, जुन कुल उत्पादनको ३०.००% हो
१००%
अनुमानित तरकारी आत्मनिर्भरता स्तर, पालिकाको अनुमानित वार्षिक आवश्यकता (लगभग २५० मे.ट.) को आधारमा
पोखरा महानगरपालिकामा तरकारी उत्पादनले स्थानीय अर्थतन्त्रमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ। कुल २७१९१.९३ मेट्रिक टन तरकारी उत्पादन मध्ये १९०३४.३७मेट्रिक टन स्थानीय उपभोगमा प्रयोग हुन्छ, जबकि ८१५७.५६ मेट्रिक टन बिक्रीका लागि बजारमा जान्छ।
पोखरा महानगरपालिकाको प्रमुख तरकारी उत्पादनको विश्लेषण गर्दा आलु सबैभन्दा प्रभावकारी तरकारी बाली रहेको देखिन्छ, जसले कुल तरकारी उत्पादनको ५४.१०% हिस्सा ओगटेको छ।
२७१९१.९३
मेट्रिक टन
३०.००%
बिक्री/उत्पादन अनुपात
रु. ७३३२८०.६६
हजार रुपैयाँमा
आलु
५४.१०% (१४७१२.१० मेट्रिक टन)
उत्पादन र बिक्री अनुपातको आधारमा
बरेला
५०.००%
रु. ८९.८९
बिक्री मूल्यको आधारमा
पोखरा महानगरपालिकाको तरकारी उत्पादनको अवस्थाको विश्लेषणबाट निम्न निष्कर्ष र सिफारिसहरू प्रस्तुत गर्न सकिन्छ:
पोखरा महानगरपालिकामा तरकारी उत्पादनको वर्तमान अवस्थाले अझै विकासको प्रचुर सम्भावना देखाउँछ। उत्पादकत्व वृद्धि, प्रशोधन प्रविधिमा आधुनिकीकरण र व्यावसायीकरण मार्फत तरकारी उत्पादनलाई प्रोत्साहन गरी किसानको आय-आर्जनमा वृद्धि र खाद्य सुरक्षामा योगदान पुर्याउन सकिन्छ। यसका लागि स्थानीय सरकारले सक्रिय नीति निर्माण र प्रोत्साहन कार्यक्रम लागू गर्नु आवश्यक छ।